Koliko dugo je „normalno“ pokušavati?

Prema preporukama stručnih udruženja za reproduktivnu medicinu, pregled specijaliste za infertilitet trebalo bi planirati u sledećim situacijama:
•ako imate manje od 35 godina – nakon 12 meseci redovnih nezaštićenih odnosa bez trudnoće;
•ako imate 35 ili više godina – nakon 6 meseci pokušavanja;
•ako imate 40 ili više godina – savetuje se što raniji pregled, bez dugog čekanja.

Razlog za ovakve preporuke je činjenica da plodnost prirodno opada sa godinama, posebno nakon 35. godine, dok se posle 40. godine smanjuju i broj i kvalitet jajnih ćelija.

Znaci da ne treba čekati godinu dana:

U pojedinim situacijama pregled je opravdan mnogo ranije, bez obzira na godine.
Neredovne ili odsutne menstruacije - Ako imate: cikluse kraće od 21 dana, cikluse duže od 35 dana, veoma retke menstruacije, ili potpuno izostajanje menstruacije, to može ukazivati na poremećaj ovulacije.
Bez redovne ovulacije mogućnost prirodnog začeća značajno je smanjena.

Ginekološka stanja koja mogu uticati na plodnost:

Rani pregled se preporučuje i ako vam je dijagnostikovano neko od sledećih stanja:

•Sindrom policističnih jajnika (PCOS) PCOS je jedan od najčešćih uzroka problema sa ovulacijom. Može biti praćen neredovnim ciklusima, pojačanom maljavošću, aknama i promenama telesne težine.

•Endometrioza
Endometrioza može izazvati jake menstrualne bolove, bolove u karlici, bol tokom seksualnog odnosa, hroničan osećaj pritiska ili grčeva. Osim bola, ovo stanje može uticati na funkciju jajnika, jajovoda i kvalitet reproduktivnog tkiva.

•Polipi i miomi materice
Određeni polipi i miomi mogu otežati implantaciju embriona ili povećati rizik od spontanih pobačaja, zbog čega je važno proceniti njihovu veličinu i položaj.

•Ponovljeni spontani pobačaji Ako imate dva ili više spontanih pobačaja, potrebno je uraditi detaljniju dijagnostiku. Uzroci mogu biti hormonski, anatomski, genetski ili imunološki, a pravovremeno ispitivanje može povećati šansu za uspešnu narednu trudnoću.

Ne zaboravite i "muški faktor"

Oko 40–50% problema sa infertilitetom uključuje i muški faktor, zbog čega je važno da se oba partnera uključe u ispitivanje.
Pregled je posebno važan ako partner ima: ranije utvrđen smanjen broj spermatozoida, slabu pokretljivost spermatozoida, istoriju operacija testisa, povrede ili spušten testis u detinjstvu, varikokelu, prethodno lečenje koje može uticati na plodnost.

Ranija lečenja i operacije koje mogu biti značajne:

•lečenje malignih bolesti (hemoterapija ili zračenje),
•pelvične infekcije i pelvična inflamatorna bolest,
•operacije jajnika, materice ili jajovoda,
•veće operacije karlice i trbuha koje mogu dovesti do stvaranja priraslica.

Koji su prvi koraci?

Prvi korak je pregled kod ginekologa koji se bavi reproduktivnim zdravljem. Cilj nije odmah upućivanje na vantelesnu oplodnju, već sistematska procena mogućih uzroka.

Najčešće analize uključuju:
Za ženu: ginekološki pregled i ultrazvuk, procenu ovulacije, hormone iz krvi (FSH, LH, estradiol, progesteron, prolaktin, TSH), AMH kao pokazatelj ovarijalne rezerve, po potrebi proveru prohodnosti jajovoda.

Za muškarca: spermogram, a po potrebi i dodatne urološke ili hormonske analize.
U velikom broju slučajeva osnovne analize mogu otkriti problem koji je moguće lečiti jednostavnijim metodama, bez potrebe za složenijim procedurama.

Zašto je važno reagovati na vreme?

Odlaganje pregleda često produžava period neizvesnosti i emocionalnog stresa.
Pravovremena procena omogućava: ranije otkrivanje poremećaja ovulacije, lečenje hormonskih disbalansa, uklanjanje anatomskih prepreka, korekciju faktora životnog stila koji utiču na plodnost, planiranje najefikasnijeg načina lečenja ukoliko je potrebno.

Važno je zapamtiti da infertilitet nije retkost i nije problem samo jednog partnera. Savremena reproduktivna medicina danas nudi brojne mogućnosti dijagnostike i lečenja, a prvi i najvažniji korak jeste da se na vreme obratite lekaru.

Kada treba da zakažete pregled?

Obratite se ginekologu ili specijalisti za fertilitet ako:
•imate manje od 35 godina i trudnoća izostaje duže od 12 meseci;
•imate 35+ godina i pokušavate duže od 6 meseci;
•imate 40 ili više godina;
•menstruacije su neredovne ili izostaju;
•imate PCOS, endometriozu, miome ili polipe;
•imali ste dva ili više spontanih pobačaja;
•partner ima poznate probleme sa spermogramom;
•imali ste pelvične infekcije, operacije ili lečenje koje može uticati na plodnost;
•osećate uporne bolove u karlici ili bol tokom odnosa.

Što se uzrok ranije otkrije, veće su mogućnosti da se do trudnoće dođe jednostavnijim i manje invazivnim putem.